အမ်ဳိးသမီးမ်ားနဲ႔ရင္သားကင္ဆာ

ရင္သားကင္ဆာ က အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ျဖစ္ပြားတဲ့ ကင္ဆာေရာဂါေတြထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားေစႏိုင္တဲ့  အေၾကာင္းအရင္းမ်ားစြာရွိၿပီး အဆိုပါအေၾကာင္းအရင္းေတြထဲမွာ ေနထိုင္စား
ေသာက္မႈ ပံုစံလည္း ပါဝင္ေနပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ မျဖစ္ပြားေအာင္ လံုးလံုးကာကြယ္လို႔ မရေပမယ့္ လက္ရွိေတြ႕ရွိထားတဲ့ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ ေနထိုင္စားေသာက္မႈပံုစံအခ်ဳိ႕ေျပာင္းလဲၿပီး ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ွာ့ ခ်လို႔ ရတယ္လို႔ပညာရွင္ေတြ ဆိုလာပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစဖို႔ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါသလဲ။

ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေပးပါ
ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေပးျခင္းက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို သိသိသာသာ ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ေၾကာင္း သုေတသနလုပ္ငန္းေပါင္းမ်ားစြာက သက္ေသျပႏိုင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈက အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ေသြးဆံုးၿပီးေနာက္ ဒါမွမဟုတ္ ေသြးမဆံုးခင္ စတဲ့ အေျခအေန၊ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ ေလ့က်င့္ခန္း အမ်ဳိးအစား စတဲ့အခ်က္ေတြအေပၚ မူတည္ၿပီး ကြဲျပားမႈအခ်ဳိ႕ေတာ့ရွိတယ္လို႔ သိရပါ တယ္။ ဒါေပမဲ့ “ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားမ်ားလုပ္ေလ၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မ်ားမ်ားလုပ္ၿပီး တက္တက္ ႂကြႂကြေနေလေလ၊ ရရွိမယ့္ အက်ဳိးေက်းဇူးက ပိုမ်ားေလေလပါပဲ”လို႔ ပညာရွင္အားလံုးမွတ္ခ်က္ျပဳထားပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းအရင္းေတြကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၿပီး ရာခိုင္ႏႈန္းရွာၾကည့္တဲ့အခါမွာ ၁၇ % က ကိုယ္လက္ လွဳပ္ရွားမႈနည္းပါးျခင္းေၾကာင့္ဆိုၿပီး ေတြ႕ရွိခဲ့ရပါတယ္။ ဒါက အေတာ္ျမင့္မားတဲ့ ရာခိုင္ႏႈန္းပမာဏလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ တစ္ရက္ကို အနည္းဆံုး မိနစ္ ၃ဝ ခန္႔ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈတစ္မ်ဳိးမ်ဳိး ျပဳလုပ္ေပး႐ံုနဲ႔တင္ အဆိုပါ ၁၇%ကို ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္ေစပါတယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈျပဳလုပ္ျခင္းက ရင္သားကင္ဆာတစ္မ်ဳိးတင္သာမကဘဲ အနည္းဆံုး အျခားေသာ ကင္ဆာ ေရာဂါ အမ်ဳိး အစား ၁၃ မ်ဳိးကိုပါ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တယ္လို႔ သုေတသီေတြ ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္တဲ့အခါ ရရွိႏိုင္တဲ့ သိသာထင္ရွားတဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူးကေတာ့ ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ ေလ့က်င့္ခန္းတစ္မ်ိုးမ်ဳိးျပဳလုပ္တဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ Estrogen ေဟာ္မုန္းပမာဏကို က်ဆင္းသြားေစၿပီး ကိုယ္ခံစြမ္းအားစနစ္ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္လာေစႏိုင္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ Estrogen ေဟာ္မုန္း ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ျမင့္မားေနျခင္းက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားျခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိေနပါတယ္။ 

ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းပါ
ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္အေလးခ်ိန္မ်ားၿပီး အဝလြန္ေနျခင္းက ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ပိုၿပီးျမင့္တက္ေစပါတယ္။ ေသြးဆံုးၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္တိုးလာ မယ္ဆိုရင္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ပိုၿပီးမ်ားေစတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ေသြးဆံုးၿပီးေနာက္ ၁ဝ ကီလိုဂရမ္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုးလာတိုင္းရင္သားကင္ဆာျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ၁၈% တိုးလာတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြသတိေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို အတတ္ႏိုင္ဆံုးေလ်ွာ့ခ်ဖို႔ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ မတက္လာေအာင္ သတိထားေနထိုင္စားေသာက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ရွိသင့္တဲ့ ပမာဏအတိုင္းထိန္းသိမ္းၿပီး အဝမလြန္ေအာင္ ေနထိုင္ျခင္းက ရင္သားကင္ဆာအျပင္ ဆီးခ်ဳိ၊ ႏွလံုးနဲ႔ ေလျဖတ္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါမ်ားကိုပါ ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္ေစပါတယ္။ ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ားရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲက အဆီတစ္သွ်ဴးေတြဟာ Estrogen ေဟာ္မုန္းထြက္ရွိလာဖို႔အဓိက အားေပးေနတဲ့ အရာမ်ားလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ 

အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့သလို ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေပးမယ္ဆိုရင္ ရွိသင့္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထက္ ပိုမလာေအာင္ ထိန္းထားၿပီးသား ျဖစ္ေစပါတယ္။ 

က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေအာင္ စားေသာက္ပါ
ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေကာင္းက်ဳိး ျဖစ္ေစတဲ့ အစားအေသာက္မ်ား၊ ဆိုးက်ဳိးျဖစ္ေစတဲ့ အစားအေသာက္မ်ားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေလ့လာမႈအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ႏိုင္ငံေပါင္းစံု၊ တကၠသိုလ္ေပါင္းစံုက ပညာရွင္ေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သလို၊ ျပဳလုပ္ေန ၾကဆဲလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေလ့လာမႈအခ်ဳိ႕က အာလူး နဲ႔ ေျပာင္းဖူးတို႔လို ကစီပါဝင္မႈမ်ားျပားတဲ့ အစားအစာေတြအစား ကစီဓာတ္နည္းပါးတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ စားသံုးျခင္းက ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့ပါ
တယ္။ ဒါ့အျပင္ ဥနီ၊ေရႊဖ႐ံုသီး စတဲ့ Carotenoid ႂကြယ္ဝစြာပါဝင္တဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ၊ ကယ္လ္ဆီယမ္ ပါဝင္မႈျမင့္မားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ စားသံုးျခင္းမွလည္း ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ 

အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တိက်ခုိင္မာတဲ့ သက္ေသျပမႈေတြလိုအပ္ေနေသးတယ္လို႔ ဆိုထားေပမယ့္လည္း အသီးအရြက္မ်ားမ်ားစားသံုးျခင္းက ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕အလံုးစံုေသာက်န္းမာေရးကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစႏုိင္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းသိမ္းရာမွာ အေထာက္အကူျပဳေပးပါတယ္။ သင့္ေတာ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းသိမ္းထားျခင္းက ရင္သားကင္ဆာအျပင္ အျခားေသာ ကင္ဆာေရာ ဂါမ်ားနဲ႔က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို ႀကိဳတင္တားဆီးၿပီးသားျဖစ္ေစပါတယ္။ 

 

Hormone replacement therapy (HRT)
အမ်ဳိးသမီးေတြ ေသြးဆံုးခ်ိန္မွာ ခံစားရတဲ့ေဝဒနာေတြ သက္သာေအာင္ Hormone repl-acement therapy (HRT) ေဟာ္မုန္းအစားထိုး ကုသျခင္းက ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ Estrogen ပမာဏကို ျမင့္တက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးဆံုးခ်ိန္အေတာအတြင္း HRT ကုသမႈခံယူခဲ့တဲ့ ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ Estrogen ေဟာ္မုန္းျမင့္တက္ေနေလ့ရွိၿပီး အဆိုပါအေၾကာင္းရင္းေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားေစႏိုင္တဲ့ ပမာဏ ၁၅ % ပိုလာေစတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ဆိုထားပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ေသြးဆံုးခ်ိန္မွာ အမ်ဳိးသမီးေတြ ၾကံဳရေလ့ရွိတဲ့ လကၡဏာေတြ အင္မတန္ ျပင္းထန္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးမွ လြဲၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ရင္ HRT ကုသမႈကို ေရွာင္ၾကပါလို႔ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အထူးကု ဆရာဝန္ေတြ သတိေပးပါတယ္။

အယ္လ္ကုိေဟာ ေရွာင္ပါ
က်န္းမာေရး၊ လူမႈေရး စတဲ့ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ယမကာ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိး ေသာက္သံုးျခင္းကလည္း ေရရွည္မွာ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခကို ျမင့္မားလာေစႏိုင္ပါတယ္။ အရက္ယမကာ ေသာက္သံုးျခင္းက အသည္းကင္ဆာအပါအဝင္ အျခားကင္ဆာေရာဂါမ်ားကိုလည္း ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ပါေသးတယ္။ ယမကာတစ္ခြက္ ေန႔စဥ္ေသာက္သံုးျခင္းက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခ ကို ၁ဝ% ျမင့္တက္ေစၿပီး ေသာက္သံုးတဲ့ပမာဏ မ်ားလာတာနဲ႔အမွ် ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခကလည္း လိုက္ပါျမင့္တက္လာမွာျဖစ္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြသတိေပးထားပါတယ္။ အဆိုပါ ကိန္းဂဏန္းကို အမ်ဳိးသမီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အံ့အားသင့္ခဲ့ၾကတယ္လို႔ CancerCare Manitoba မွ ဆရာဝန္တစ္ဦးကဆိုပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အမ်ဳိးသမီးအမ်ားစုက ေန႔စဥ္ ဝုိင္တစ္ခြက္ေလာက္ ေသာက္သံုးျခင္းက က်န္းမာေရးကို ေကာင္းမြန္ေစၿပီး စိတ္ပင္ပန္းမႈကို ေျပေပ်ာက္ေစတယ္လို႔ ယူဆထားၾကလို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဝုိင္နီမွာ အျခားက်န္းမာ ေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေကာင္းက်ိဳးေတြ ရွိေနတာ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝိုင္နီမွာပါဝင္တဲ့ အယ္လ္ကို ေဟာက Estrogen ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏကို ျမင့္တက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္က Estrogen နဲ႔ထိေတြ႕ရမႈမ်ားလာတဲ့အခါ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ ပြားဖို႔ အေျခအေနလည္း ပိုမ်ားလာပါတယ္။ အျခားေသာ က်န္းမာေရး ျပႆနာမ်ားနဲ႔ မတူဘဲ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး စိတ္ခ်ရတဲ့ အယ္လ္ကိုေဟာ ပမာဏ လံုးဝ မရွိပါဘူးလို႔ဆရာဝန္ေတြ သတိေပးထားပါတယ္။

ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕က်န္းမာေရးနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ ဘာကိုမွ က်ိန္းေသေျပာလို႔မရပါဘူး။ ဘယ္လုိ အစြမ္းထက္ပါတယ္ဆိုတဲ့ အစားအေသာက္မ်ဳိး၊  ေဆးဝါးမ်ဳိးကမဆို ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေခ်ကို လံုးဝ တားဆီးေပးႏိုင္တဲ့ အစြမ္းမရွိဘူးလို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သင့္ရဲ႕ ေနထုိင္စားေသာက္မႈ ကို ဂ႐ုစိုက္ေပးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ မျဖစ္လာေသးတဲ့ ေရာဂါတစ္ခုရဲ႕ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က်သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္မယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြက တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုဆက္စပ္မႈရွိ ေနၿပီး ေန႔စဥ္ဘဝ နဲ႔အံဝင္ခြင္က် ရွိလို႔သင့္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လြယ္ကူေစပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးျပဳလုပ္ၿပီး က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေအာင္ ေနထိုင္စားေသာက္ကာ ရွိသင့္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထက္ ပိုမလာေအာင္ ထိန္းသိမ္းထား႐ံုပါပဲ။ ရင္သားကင္ဆာကုိသာမကဘဲ အျခားေသာ ေရာဂါမ်ားကိုပါ ကာကြယ္္ၿပီးသား ျဖစ္ေစသလို သင့္ရဲ႕က်န္းမာေရးသိသိသာသာ တိုး တက္ေကာင္းမြန္လာတာကိုလည္း လက္ေတြ႔ခံစား ရဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။
Ref ; 5 Ways to Prevent Breast Cancer, According to Science