မိုးရာသီ နဲ႔ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါက အေရအတြက္ ကိန္းဂဏန္း အတိအက် မသိရေပမယ့္ ႏွစ္စဥ္ လူသန္း ၁၀၀ေလာက္မွာ ျဖစ္ပြားေနတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ ေရာဂါပိုး သယ္ေဆာင္ထားတဲ့ ေအဒီးစ္အီဂ်စ္ပတိုင္းျခင္ (Aedes Aegypti mosquito) ကိုက္ခံရာကေနတစ္ဆင့္ ေရာဂါကူးစက္ၿပီး ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါပိုးကို ျခင္ကပဲ သယ္ေဆာင္ၿပီး လူအမ်ားယူဆၾကသလို ကေလးငယ္ေတြမွာဘဲ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္တာမဟုတ္ဘဲ ေရာဂါပိုးသယ္ေဆာင္ထားတဲ့ ျခင္ကိုက္ခံရတဲ့ လူတိုင္း ပိုးကူးစက္ႏိုင္ၿပီး လူအခ်င္းခ်င္းေတာ့ ျပန္လည္ကူးစက္ေစႏိုင္ျခင္းမရွိပါဘူး။ အပူပိုင္းေဒသမွာ အေတြ႕ရမ်ားတဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္ၿပီး အထူးသျဖင့္ မုတ္သုန္၀င္တဲ့ မိုးရာသီကာလမွာ ျခင္ေပါက္ဖြားမႈႏႈန္း ျမင့္မားတာေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းလည္း ပိုမ်ားေလ့ရွိပါတယ္။ 
 
ေရာဂါျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္း
ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗုိင္းရပ္စ္အမ်ဳိးအစား ေလးမ်ဳိးရွိတယ္လို႔ သိရၿပီး အဆိုပါ ဗုိင္းရပ္စ္ကို သယ္ေဆာင္ထားတဲ့ ျခင္အကိုက္ခံရတဲ့အခါမွာ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရၿပီး ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ပါၿပီ။ အကယ္၍ ေလးမ်ဳိးထဲက တစ္မ်ဳိးကူးစက္ခံရၿပီးရင္ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္က အဆိုပါဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ဳိးအစားကို ယဥ္ပါးၿပီး ေရာဂါၿပီးသြားႏိုင္ေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ ဗိုင္းရပ္စ္အမ်ဳိးအစားေတြ ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ဆက္ရွိေနေသးတာေၾကာင့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ၿပီး သြားရင္ေတာင္မွာ မေပါ့ဆသင့္ဘူးလို႔ ပညာရွင္ေတြ သတိေပးထားပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံရၿပီးေနာက္ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ခ်က္ခ်င္းမျပတတ္ဘဲ ျခင္ကိုက္ခံရၿပီး ၃ ရက္ခန္႔ၾကာၿပီးေနာက္မွသာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လကၡဏာေတြ ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးရဲ႕ လကၡဏာအျဖစ္ ကေလးေတြမွာ ကိုယ္ပူျခင္းနဲ႔ အနီစက္ေတြ ထြက္ျခင္းေတြကို အေတြ႕ရမ်ားေပမဲ့ သတိထားေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ လကၡဏာေတြလည္း ရွိပါတယ္။
ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ေသြးလြန္တုပ္ေကြးက ကေလးငယ္ေတြမွာ ကိုယ္အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာျခင္း၊ ႏွာရည္ယိုျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း စတဲ့ သာမန္တုပ္ေကြး၊ အေအးမိတဲ့ ေရာဂါမ်ားနဲ႔ ဆင္တူယုိုးမွားရွိတဲ့ လကၡဏာမ်ားနဲ႔ စတင္တတ္ပါတယ္။ အေရျပားမွာ အနီစက္ေလးေတြ၊ အနီျပင္ေတြ ထြက္လာရင္ေတာ့ ကေလးဟာ သာမန္ဖ်ားနာတာမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း အခ်က္ျပလာတဲ့ လကၡဏာ ျဖစ္ပါတယ္။ 
ကိုယ္အပူခ်ိန္ ၁၀၄ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္နဲ႔ အထက္ျမင့္တက္လာျခင္း၊ ေ၀ဒနာကို ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ အရြယ္ကေလးငယ္ဆိုရင္ ေျခဆစ္လက္ဆစ္ေနရာေတြ နာက်င္တယ္လို႔ ေျပာလာျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ၿပီး ေခါင္းမူးျခင္း၊ မ်က္လံုးအတြင္းဘက္ပိုင္းမွာ နာက်င္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္မွာ အနီစက္ေတြ၊ အနီျပင္ေတြ ထြက္လာျခင္း နဲ႔ တုပ္ေကြးမိသလို ေခ်ာင္းဆိုးႏွာေစျခင္း စတာေတြ ျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ သင့္ကေလးမွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ကူးစက္ခံရထားတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျပင္းထန္တဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့ ၀မ္းဗိုက္နားတစ္၀ိုက္နာက်င္ျခင္း၊ သြားဖံုးနဲ႔ ႏွာေခါင္းမွ ေသြးယိုျခင္း၊ ေသြးဖိအားက်လာျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း၊ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္လာၿပီး အစားမစားႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊ အသက္႐ွဴရခက္ခဲလာျခင္း၊ ေျခဖ၀ါး
ေတြ ယားယံလာျခင္း စတာေတြျဖစ္ၿပီး ဒီလိုလကၡဏာေတြျပလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေဆး႐ံုေဆးခန္းကို ခ်က္ျခင္းသြားသင့္ၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြ ခံယူရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ အေျခအေနဆိုးလာၿပီး သတိလစ္တဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးကိုေတာ့ Dengue Shock Syndrome (DDS)လို႔ သတ္မွတ္ၿပီး အခ်ဳိ႕လူနာေတြမွာ အသက္ဆံုး႐ႈံးတဲ့ အထိျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။
 
ေရာဂါရွာေဖြျခင္း
လူႀကီးေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္တဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ေ၀ဒနာေတြကို အလြယ္တကူ သိရွိႏိုင္ၿပီး ေရာဂါကိုခန္႔မွန္းရတာျမန္ဆန္တာၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ စစ္ေဆးကုသမႈေတြကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ျပႆနာမရွိေပမယ့္ ကေလးငယ္ေတြမွာေတာ့ ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးျမန္းတဲ့ အဆင့္မွာတင္ အခ်ိန္ယူရေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးငယ္ေတြေသြးလြန္တုပ္ေကြးရာသီမွာ ဖ်ားနာတဲ့အခါ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို မိဘျဖစ္သူက ေသေသခ်ာခ်ာ ေစာင့္ၾကည့္ေပးေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါလကၡဏမ်ားထဲက ၂ ခုနဲ႔အထက္ ကေလးမွာ ေတြ႕လာရၿပီဆိုရင္ေတာ့ အခ်ိန္မဆြဲဘဲ သက္ဆိုင္ရာဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသဖို႔ အၾကံျပဳလုိပါတယ္။
ဆရာ၀န္ေတြက ေသြးလြန္တုပ္ေကြးလို႔ ေရာဂါကို မသတ္မွတ္ခင္မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ၊ ျခင္ နဲ႔ ထိေတြ႕မႈ အေနအထား၊ ပတ္၀န္းက်င္၊ ခရီးသြားထားျခင္း ရွိမရွိစတဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေမးျမန္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ ကေလးမွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံထားရတယ္လို႔ သံသယရွိရင္ေတာ့ ေသြးစစ္ေဆးဖို႔ ညြန္ၾကားမွာျဖစ္ၿပီး ေရာဂါကူးစက္ခံထားရတယ္လို႔ အေျဖထြက္လာရင္ေတာ့ သင့္ေတာ္တဲ့ ကုသမႈေတြေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးလို႔ သိရွိတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ခ်က္ျခင္းဆိုသလို ေဆးကုသမႈ ခံယူႏိုင္ဖို႔ကလည္း အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။
 
ကုသနည္းမ်ား
ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကို ကုသဖို႔ တိက်တဲ့ နည္းလမ္းမ်ဳိး မရွိေသးပါဘူး။ ဆက္စပ္ေရာဂါလကၡဏာေတြေၾကာင့္ အေျခအေနပိုၿပီး မဆိုးရြားသြားေအာင္စနစ္တက် ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈေပးတာမ်ဳိးဘဲ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ သာမန္ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါက ရက္အနည္းငယ္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါဆိုရင္ေတာ့ အသက္အႏၲရာယ္စိုးရိမ္ရၿပီး ေဆး႐ံုမွာ အခ်ိန္ျပည့္ ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး ကုသတာမ်ဳိးျပဳလုပ္ဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။ အေရးႀကီးဆံုးက လူနာကေလးငယ္ကို ေရဓာတ္ဆံုး႐ံႈးတာမ်ဳိးမျဖစ္ေအာင္ ေရနဲ႔ အရည္မ်ားမ်ား တိုက္ေပးရမွာပါ။ 
ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးကို ကုသရမွာ ေရဓာတ္မဆံုး႐ႈံးေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ဖို႔နဲ႔ လံုး၀အနားေပးထားဖို႔က အဓိက အေရးႀကီးတဲ့အရာႏွစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အာဟာရမခ်ဳိ႕တဲ့ေအာင္လည္း အစားအေသာက္ကို ေသခ်ာေကၽြးေပးဖို႔ လိုအပ္ၿပီး ကိုယ္ပူက်ဖို႔ ပါရာစီတေမာလ္ တစ္မ်ဳိးထဲကိုပဲ သံုးသင့္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးက ေပ်ာက္ကင္းၿပီးသြားတဲ့ ေနာက္မွာေတာင္ ေ၀ဒနာခံစားရတဲ့ ကေလးငယ္ဟာ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာထိ အားနည္းၿပီး ေမာပန္းေနတာ မ်ဳိးျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။
 
ကာကြယ္ျခင္း
ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါအတြက္ လက္ရွိအခ်ိန္ထိေတာ့ ကာကြယ္ေဆးက စမ္းသပ္ဆဲ အဆင့္သာရွိေသးတာေၾကာင့္ သင့္နဲ႔သင့္ကေလးကို ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ကူးစက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ဖို႔ ကိုယ္တိုင္ပဲ လုပ္ေဆာင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္တယ္ဆိုတာက ျခင္ကိုက္ မခံရေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ေနထိုင္တာကို ဆိုလိုတာပါ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ကို သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္က ေရသန္႔မွာ ရွင္သန္ေပါက္ဖြားတဲ့ ျခင္မ်ဳိး ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေရသိုေလွာင္ထားတဲ့ ကန္၊ တိုင္ကီ နဲ႔ ဘုရားပန္းအိုး၊ ေရအိုးေတြမွာ ျခင္ေတြ၀င္ေရာက္ၿပီး ေပါက္ဖြားတာမ်ဳိး မျဖစ္ေအာင္ ဖံုးသင့္တာ ဖံုးၿပီး၊ သြန္သင့္တဲ့ ေရေတြကို သြန္ပစ္တာက အေကာင္းဆံုးပါ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျခင္က ညဘက္မွာ အိမ္တြင္းေအာင္းေနတတ္ၿပီး ေန႔ခင္းဘက္မွ ထြက္ၿပီးကိုက္တတ္တဲ့ ျခင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပတင္းတံခါးေတြကို ျခင္လံုဇကာ တပ္တာ၊ ကေလးကို လံုျခံဳတဲ့ အ၀တ္အစားေတြ ၀တ္ဆင္ေပးတာ ျခင္ေထာင္နဲ႔ သိပ္တာစတဲ့နည္းေတြနဲ႔ အတတ္ႏုိင္ဆံုးကာကြယ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျခင္ေဆးဖ်န္းမယ္ဆိုရင္ ကေလးကို မ႐ွဴမိေစေအာင္ သတိထားဖို႔လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ 
Ref ; Dengue Fever In Children